gönderen Bilal ÖZDEMİR » Pzr May 31, 2026 10:00 pm
TÜRKİYE TARIM GIDA ÇEVRE BİRLİĞİ
Çerçeve Belgesi
TTGB Tarım · Gıda · Çevre ekosistemini ortak bir zeminde buluşturan
Merkezi olmayan, tüzel kişiliği bulunmayan, ulusal düzeyde iletişim ağı yapılanmasıdır
Sürüm v0.1 · Taslak
Durum Tartışmaya açık — onaylanmadı
Kapsam Değişmez ilkeler · Yapılanma modeli · Canlılık mekanizmaları. İl özerklik çerçevesi
Hazırlayan TTGB Kurucu Grup
Sonraki gözden geçirme 6 ay sonra
Bu belgeyi nasıl okumalısınız
Bu belge TTGB' nin 'ne yapacağını' değil, 'nasıl var olacağını' tanımlar. Değişmez ilkeler kısa ve kesin tutulmuştur — uzun ilke belgeleri okunmaz, okunmayan belgeler ölüdür. Her ilke kendi itiraz testini içermektedir: İtirazı karşılayamayan ilke bu listede yer almaz.
→ Yönetici özeti
TTGB, Tarım Gıda Çevre ekosisteminin tüm paydaş ve bileşenlerini — küçük çiftçiden büyük perakendeciye, tüketici örgütünden akademiye, yerel yönetimden kadın üretici ağına kurumsal yapıları ortak bir zemin etrafında bir araya getiren merkezi olmayan bir ağ yapılanmasıdır.
Yapının özü üç ilkede toplanır:
• Bilgi ve eşgüdüm TTGB de üretilir, eylem illerden gelir.
• İl yapılanmaları özerk yapılar olarak çalışır; temel ilkelerle çelişmedikçe TTGB içişlere karışmaz.
• Canlılık tesadüf değil, tasarımdır: çürümeye karşı aktif direnç mekanizmaları kalıcı olarak işler.
Bu belge beş ana bölümden oluşmaktadır:
• Bölüm 1: Varoluş gerekçesi ve bileşen profili
• Bölüm 2: Altı değişmez ilke — gerekçe ve itiraz testleriyle birlikte
• Bölüm 3: Dört canlılık mekanizması
• Bölüm 4: Dört aşamalı yapılanma takvimi
• Bölüm 5: İl yapıları özerklik çerçevesi
1 Varoluş gerekçesi, paydaş ve bileşen profili
1.1 TTGB neden var?
Türkiye'nin tarım-gıda-çevre ekosistemi, birbirine bağlı ama çoğunlukla birbirinden kopuk faaliyet gösteren onlarca paydaş ve bileşenden oluşmaktadır. Küçük çiftçi, büyük üretici, gıda işleyici, tüketici yapıları, çevre yapıları, ilgili akademik yapılar, yerel yönetim, su kullanıcı örgütleri, ilgili kamu kurumları, ilgili lojistik kurumları vb.; hepsinin ortak kaderi olan bir ekosistem sonuçta parçalı ve birbiriyle ilişkili çıkarlar toplamına/çelişkisine indirgenmektedir.
TTGB bu boşluğu aralarındaki gerilimleri bastırmadan, ortak zemini görünür kılarak ve “ortak çıkarlar uyumu” sağlayarak doldurmak için vardır. Merkezi olmayan, tüzel kişiliği bulunmayan, sanal ağlar üzerinden işleyen bu yapı; bilgi üretimini TTGB de, eylemi illerde var eder.
1.2 Paydaşlar profili
TTGB çatısı altında bir araya gelen/gelecek kurumsal yapılar:
Paydaşlar
• Çalışan örgütleri
• Üretici örgütleri
• Tüketici örgütleri
• Tarım ve gıda ürünleri işleme pazarlama perakende, dağıtım, lojistik, girdi üretim tedarik ve hizmet yapıları
• Çevre ve doğa koruma örgütleri
• Su kullanıcı örgütleri
• Tarım Gıda Çevre ile ilgili Akademi ve araştırma kurumları
• İlgili Kamu kurumları
• Yerel yönetimler
• İlgili Meslek odaları
• Konuyla ilgili her alanda hizmet yapıları
• Uluslararası ilgili kurumlar
• Borsalar
• Tarım Gıda Çevre alanında kadın ve genç yapılanmaları vb.
Paydaş çeşitliliği hem güç hem sorumluluktur
Birbirine rakip çıkarları olabilen paydaşlar aynı çatı altında bulunacaktır. Bu, kaçınılacak bir sorun değil, yönetilecek bir gerçekliktir. TTGB' nin değeri, bu çeşitliliği tekdüzeleştirmeden bir arada tutabilme kapasitesindedir.
2 Değişmez ilkeler
Aşağıdaki altı ilke TTGB' nin tüm örgütsel kararlarının üzerinde yükseldiği temeldir. Hiçbir il örgütü, çalışma masası veya forum kararı bu ilkelerle çelişemez. İlkeler kısa ve kesin tutulmuştur. Her cümle 'bu olmadan ne değişirdi?' testiyle sorgulanmıştır.
Değişmez ilke sayısı ve uzunluğu hakkında
Bu belgede 6 ilke vardır. Her yeni ilke önerisi şu soruya yanıt vermelidir: 'Bu ilke olmadan TTGB başka bir örgüt olur muydu?' — Yanıt hayırsa, o ilke buraya değil uygulama belgelerine aittir.
I Ekosistem bütünlüğü
TTGB' nin varlık nedeni, bu ekosistemin paydaşlarını tek tek temsil etmek değil; aralarındaki gerilimleri görünür kılarak ortak zemini inşa etmektir. Hiçbir bileşen diğerinin aleyhine konumlandırılamaz; çatışma meşrudur, dışlama değildir.
Olası itiraz:
"Küçük çiftçi ile büyük perakendeci aynı çatı altında olamaz — çıkarları çelişiyor."
Güvence:
Bu ilke çıkar çelişkisini yok saymaz; aksine, çelişkinin TTGB içinde görünür ve konuşulabilir olmasını zorunlu kılar. Sessizlik değil, dürüst gerilim.
II Merkeziyetsiz özerklik
TTGB merkezi bir otorite değil, ortak bir zemin, bilgi üretimi ve eşgüdüm sağlar. Sistemin belleğini yaratır. İl örgütleri bu zeminden beslenir; ama nasıl büyüyeceklerini, hangi konulara odaklanacaklarını ve nasıl örgütleneceklerini kendileri belirler. TTGB içerik değil uyum denetler.
Olası itiraz:
"Özerklik dağılmaya yol açar, kimse aynı yönde ilerlemez."
Güvence:
Yön yapı ve tarzla değil değişmez ilkelerle belirlenir. Farklı biçimlerde büyüyen iller, tek tip örgütlenmeden çok daha dirençli bir ağ oluşturur.
III Bilgiye dayalı eylem
TTGB' nin ürettiği her tutum, öneri ve eylem; veri, araştırma ve sahadan gelen bilgiyle temellendirilir. Akademi, araştırma kurumları ve saha bileşenleri bu nedenle yapının içindedir: dekor ve gösteriş için değil, bilgi üretimi ve bilginin sahaya uygulanması için bir aradadırlar
Olası itiraz:
"Bazen hızlı hareket etmek gerekir, her şeyi araştırmaya vakit olmaz."
Güvence:
Hız ile titizlik arasındaki gerilim her seferinde açıkça konuşulur. 'Kanıt yetersiz, ama şu nedenle hareket ediyoruz' demek mümkündür; bu sessiz geçiştirmek değildir, sonuçlar üzerinden izlenir ve sağlanır.
IV Kapsayıcı temsil
Kadın üreticiler, genç çiftçiler, kooperatifler ve küçük ölçekli tüm bileşenler; büyük ve kurumsal aktörlerle eşit temsil hakkına sahiptir. TTGB içinde temsil gücü, paydaşın ekonomik/örgütsel büyüklüğüyle değil, ekosisteme katkısı ve içindeki yeriyle tanımlanır.
Olası itiraz:
"Küçük üreticilerin talepleri pratikte uygulanamaz, büyük aktörleri kaybederiz."
Güvence:
Bu ilke büyük aktörleri dışlamaz tam tersine onları kapsayıcılık sorumluluğuyla içeride tutar. TTGB' den ayrılan büyük aktör, sadece kapsayıcılığı değil aynı zamanda eşitlik fırsatını da kaybetmiş demektir.
V Şeffaf süreç
TTGB' nin nasıl karar aldığı, kimlerin görüşünü aldığı ve neden belirli pozisyonlar benimsediği her zaman izlenebilir olmalıdır. Şeffaflık her şeyi gerekli gereksiz herkese her yerde açmak değildir; sürecin izlenebilir, gerekçelerin açıklanabilir olmasıdır.
Olası itiraz:
"Her şeyi şeffaf yaparsak iç tartışmalar dışarı sızar, zayıf görünürüz."
Güvence:
Sızacak bir şey yoksa şeffaflık zayıflık değildir. Şeffaflıktan korkmak, meşruiyetten yoksunluğun işaretidir.
VI Yapısal canlılık
TTGB kendi varlığının canlılığını düzenli olarak değerlendirir; tüm paydaş ve bileşenleri aktif olarak izler, sessizleşen yapıları saptar ve önlem alır, liderlik devirlerini planlar ve her iki yılda bir yapısal bir unsuru sorgular. Canlılık tesadüf değil, bilinçli tasarım meselesidir. Entropik erimeye izin verilmez.
Olası itiraz:
"Örgüt zaten çalışıyorsa neden sorgulayalım, bozuk değilse düzeltme."
Güvence:
Canlılık değerlendirmesi bir kriz tepkisi değil, önleyici bir pratiktir. Erime 'çalışıyor görünürken' başlar.
3 Canlılık mekanizmaları
Aşağıdaki dört mekanizma birbiriyle bütünleşmiş çalışır:
1. Ritüeller sinyal üretir
2. Akran illerin izlemesi örüntü yakalar
3. Uyum denetimi yapısal sorun tespit eder
4. Gerekirse ihlal protokolü devreye girer.
Çoğu sorun protokole hiç ulaşmadan ritüel ve akran katmanında çözülür.
Protokol işletilmek için değil, varlığıyla caydırmak için tasarlanmıştır.
Mekanizma 1 · Ritüeller · Aylık · Üç aylık · Yıllık
Periyodik değerlendirme ritüelleri
Yapının kendi nabzını düzenli ölçmesi. Bürokratik toplantılar değil enerjik canlılık kontrol noktaları.
Nasıl işler
• Her paydaş ve il birliği belirleyip bildireceği aralıklarla kısa canlılık sinyali yayımlar (ne ürettik nerede takıldık — 3 cümle yeterli)
• Her çeyrekte TTGB portalında çalışma masalarının çıktıları değerlendirilir
• Yılda bir tüm ağı kapsayan açık değerlendirme oturumu yapılır. Bileşenler canlılık durumuna yayınladıkları başlık, verdikleri yanıt ve veri setlerine yaptıkları katkıya göre değerlendirilir.
• Her iki yılda bir TTGB yapısının bir unsuru sorgulanır ve yeniden tasarlanır
Riskler Önlemler
• Ritüel rutin olur, içeriği boşalır — form kalır, öz gider
• Raporlama yükü gönüllü ekibi yorar, katılım düşer • Aylık sinyal formatı kısa ve serbest tutulur — 3 cümle yeterli
• Değerlendirme soruları her dönem yenilenir, tekrara düşülmez
• Katılmayan paydaş, çalışma masaları, il birliği ve bileşenler sessizlik sinyali vermiş sayılır — ihlal protokolu devreye girer
Mekanizma 2 · Akran iller izlemesi · Düzenli rotasyon
İllerin birbirini izlemesi
Yatay denetim, dikey hiyerarşiden güçlüdür. İller birbirini tanıdığında hem öğrenir hem öğretir hem denetler.
Nasıl işler
• Her il düzenli rotasyonla bir 'akran ili' olarak görev alabilir— farklı bölge, farklı bileşen profili içerisinde organize edilir
• Akran il, aylık sinyali okur ve 'güçlü yan / dikkat / öneri' formatında kısa yorum ekler
• Akran il, sessizlik, çatışma veya iyi pratik yorumuyla durumu TTGB ye iletir, yorum portalda ilgili bölümde herkese açık olarak paylaşılır
• Yılda bir akran değişimi yapılır, bilgi birikimi ağda kalır
• Akran il seçimi ve akran değişimi programlarının eş güdümü TTGB tarafından yönetilir
Riskler Önlemler
• Akran ilişkisi dostluk ilişkisine dönüşür, eleştiri körleşir
• Yük gönüllüye yığılır, sürdürülemez hale gelir • Akran görevlendirmesi coğrafi değil, bileşen profili karşıtlığına göre yapılır
• Akran görevi dönüşümlüdür, kimse ikiden fazla dönem aynı ile atanmaz
• Yorumun yapılandırılmış formatı zorunludur: güçlü yan / dikkat / öneri
Mekanizma 3 · Uyum denetimi · Altı ayda bir
TTGB uyum denetimi
TTGB nin denetimi dar ve nettir: değişmez ilkelerle çelişme ve canlılık odak alınır. Bunun dışında TTGB içişlere karışmaz, katkı sağlar.
Nasıl işler
• Altı ayda bir her ilin canlılık sinyalleri ve akran yorumları derlenir
• Değişmez altı ilkeyle örtüşme kontrol edilir — içerik değil çerçeve
• Sorunsuz il: onay sinyali alır, süreç kapanır
• Sarı uyarı: TTGB ve görevli iller ile sorunlu il arasında yapılandırılmış diyalog açılır (30 gün)
• Kırmızı uyarı: ihlal protokolü devreye girer
Riskler Önlemler
• Denetim genişler, her şeye el atar, özerklik erir
• TTGB kapasitesi yetersizse denetim kâğıt üzerinde kalır • Denetim kapsamı yazılı ve sabittir, genişletilemez, kurucu grup bile bu hakka sahip değildir
• Denetimi yürüten en az iki dönem aynı ilde görev yapmamış biri olmalıdır.
• Denetim sonucu ağa açıklanır, şeffaflık ilkesi burada özellikle geçerlidir.
Mekanizma 4 · İhlal protokolü · İhtiyaç halinde
İlke ihlali protokolü
Nasıl işler
• Sarı uyarı: TTGB–il diyaloğu, 30 gün içinde çözüm planı
• Turuncu uyarı: Akran il grubu arabuluculuğa dahil olur, 60 gün
• Kırmızı uyarı: Ağdan geçici ayrılma, İhlal Birliğe duyurulur
• Kalıcı çıkarılma: Tüm aktif illerin %70 onayıyla gerçekleşir
Riskler Önlemler
• Protokol araçsallaştırılır, güç ilişkilerine neden olur
• Küçük ihlaller büyük yaptırımla karşılanırsa ağ korkuya döner • Protokolü başlatan TTGB değil — iki farklı akran ilinin ortak talebi
• Her aşamada itiraz hakkı ve bağımsız arabulucu seçeneği tanımlanır
• Kalıcı çıkarılma için yeter sayı yüksek tutulur: illerin %70 onayı gerekir, oybirliği değildir.
4 Aşamalı örgütlenme takvimi
TTGB’ nin kalıcı yapılanması dört aşamada hayata geçirilir. Her aşama hem ne inşa ettiğini hem de hangi çürüme riskine karşı hangi güvenceyi kurduğunu tanımlar. Çünkü yapılar genellikle dışarıdan değil içeriden, sessizce yerleşen alışkanlıklardan çöker.
Aşama 1
Kuruluş · 0–6. ay
İskelet kurulur, refleksler tanımlanır
Bu aşamada inşa edilenler Çürüme riskleri Güvence mekanizmaları
• TTGB portalının temel yapısı ve ilke belgesi yayımlanır
• İlk pilot il örgütleri (5 il) deneme alanı olarak seçilir
• Çalışma masası formatı ve forum kuralları belirlenir
• Her il örgütü için özerklik çerçevesi yazılı hale getirilir
• Aylık canlılık raporları başlatılır • Kurucu kadronun aşırı yüklenmesi
• TTGB nin kontrol refleksi ile özerklik çatışması
• Heyecan fazı biter, rutin yerleşmeden yapı soğur • İlke belgesi kolektif sahiplikte tutulur, tek kişiye bağlı değildir
• İlk altı ayda çıktı değil süreç hedeflenir, kurucuların bir kısmı taze güç katılımına öncülük etmek maksadıyla danışman rolüne geçer
• Pilot illerde 'yavaş başarı' kültürü aktif olarak inşa edilir
• Canlılık izlenmesi portal kullanımı üzerinden de sürdürülür.
Aşama 2
Büyüme · 6–18. ay
İller çoğalır, yatay bağlar kurulur
Bu aşamada inşa edilenler Çürüme riskleri Güvence mekanizmaları
• Pilot illerden öğrenilenler tüm ağa aktarılır, belgeler güncellenir
• Yeni iller kademeli katılır (5–8 il gruplarıyla)
• İller arası yatay paylaşım mekanizmaları (akran forumu) kurulur
• Çalışma masaları tematik konularda uzmanlaşmaya başlar
• İl örgütleri yerel kararlarını tutanaklı almaya başlar
• Yeni kurumsal katılımlar için sistemli çaba harcanır
• Ulusal çapta temsiliyet her aşamada gündem konusudur • Hızlı büyüme içi boşaltır — sayı canlılık yerine geçebilir
• TTGB–il iletişimi tek yönlü kalır, geri besleme körleşir
• Bazı iller biçimsel var ama fiilen sessiz kalır • Sessiz il erken uyarı protokolü: üç ay sinyal yoksa aktif müdahale
• Her il yılda en az bir bağımsız etkinlik belgeler
• Akran değerlendirme döngüsü: iller birbirini gözlemler
Aşama 3
Olgunluk · 18–36. ay
Yapı kendi metabolizmasını görür
Bu aşamada inşa edilenler Çürüme riskleri Güvence mekanizmaları
• Altı aylık canlılık değerlendirmesi kurumsal ritüel haline gelir
• Çürüme erken uyarı sistemi: sessizlik, tekrar, şikâyet örüntüsü izlenir
• Liderlik geçiş protokolleri yazılır
• İl örgütleri kendi yerel bilgilerini ağa aktarır, öğreten konumuna geçer
• Çalışma masaları kendi döngüsünü tamamlar, yapılanmalarını ve üretkenliklerini, sahayla uyumlarını düzenli olarak gözden geçirir. Yapısını yeniler
• Uluslararası temsiliyet ve kurumsal katılımlar enerjik olarak gündemdedir • Olgunluk konfora dönüşür, sorgulama azalır
• Kurucular yorulur, bilgi devri yapılmadan çekilir
• Değerlendirme ritüelleri bürokrasiye evrilir • Her yıl bir yapı unsuru sorgulanır ve yeniden tasarlanır
• Kurucular danışma rolüne geçer, operasyondan çekilir
• Değerlendirme formlar değil konuşmalar üzerinden yapılır
Aşama 4
Kalıcılık · 36. aydan itibaren
Entropi aktif olarak bastırılır
Bu aşamada inşa edilenler Çürüme riskleri Güvence mekanizmaları
• Yapı kişilerden değil mekanizmalardan beslenir
• Yeni nesil il örgütleri eski neslin deneyimini taşır, dönüştürür
• Portal bilgi bankası canlı, güncel, tartışmalı kaynak olarak kalır
• Her aşama ve her kademe 'sürekli yenilenme' için etkin çaba gösterir
• Bağımsız değerlendirme paneli periyodik gözlem yapar
• Tüm sistemi içeren katkıcı planlamalar yapılır ve en üst düzeyde ilişkilerle etkinlik çoğaltılır
• Kurumsal bellek fosil olur — kurallar amacından kopar
• Dış değişimlere yanıt veremeyen katı yapı içten çürür
• Beş yılda bir köklü yapı revizyonu — zorunlu, programlı, cesur
• “Dış paydaş gözlem paneli”: akademisyen, bağımsız gözlemci dahil
• Sürecin yönetilememe riski yıllık gündem maddesi olarak tanımlanır
5 İl yapıları özerklik çerçevesi
Özerklik çerçevesi, il yapılarının neyi bağımsız yapabileceğini, neyi TTGB ye bildireceğini ve neyin hiçbir koşulda yapılamayacağını tanımlar. TTGB, özerkliği kısıtlamak için değil ağın bütünlüğünü korumak için müdahale eder.
● Serbest
İl bağımsız karar verir ● Bildirim
İl karar verir, TTGB yi haberdar eder ● Onay
TTGB onayı gerekir ● Yasak
Hiçbir koşulda yapılamaz
5.1 Kamuoyu iletişimi
Temel kural
İl yapıları altı değişmez ilkeyle çelişmediği ve TTGB yi önceden ya da eş zamanlı haberdar ettiği sürece her konuda TTGB adına açıklama yapabilir
Durum Kural Açıklama
Yerel / bölgesel konu Serbest İl, kendi bölgesini etkileyen konularda doğrudan kamuoyuyla paylaşım yapar. TTGB ye eş zamanlı bildirim yeterlidir.
Ulusal konu — ilkelerle uyumlu Bildirim İl açıklar; TTGB yi 24 saat içinde haberdar eder. TTGB yalnızca ilke ihlali görürse geri bildirim verir.
Ulusal konu — hassas veya tartışmalı Bildirim İl açıklamadan önce TTGB ye bilgi verir ve 48 saat bekler. Onay değil, koordinasyon.
Diğer illeri veya bileşenleri bağlayan açıklama Onay Birden fazla ili veya TTGB bileşenini adıyla bağlayan açıklamalar için TTGB koordinasyonu gerekir.
TTGB resmi tutumunun tersine açıklama Onay Önce iç diyalog gerektirir. Tutumun değiştirilmesi için ihlal süreç işletilir.
Değişmez ilkelere aykırı içerik Yasak Hiçbir koşulda yapılamaz. İhlal protokolü doğrudan başlatılır.
5.2 Mali özerklik
Temel kural
Her il kendi kaynak harcama modelini il yapısında bulunan kurumsal paydaş/paydaşlar üzerinden bağımsız olarak yönetir. Söz konusu işlemler TTGB portalda şeffaflık ilkesi gereği yıllık olarak yayınlanır.
5.3 Paydaş kabulü
Temel kural
Paydaş büyüklüğüne ve ağa etkisine göre farklı eşikler uygulanır. Küçük ölçekli yapılar ilde serbestçe kabul edilir; büyük ve çok sektörü kapsayan yapılar için TTGB koordinasyonu gerekir.
Paydaş türü Kural Açıklama
Küçük ölçekli yapılar
(Kooperatif, küçük dernek, genç girişim, kadın ağı vb.) Serbest İl, kapsayıcı temsil ilkesi çerçevesinde bu yapıları doğrudan kabul eder. TTGB dönemsel bildirim yeterli.
Orta ölçekli yapılar
(Meslek odaları, yerel yönetim birimleri, araştırma kurumlar vb.ı) Bildirim İl kabul eder, TTGB yi 30 gün içinde bilgilendirir. TTGB 30 günde itiraz başlatmadıysa onay varsayılır.
Büyük ölçekli yapılar
(Ulusal üretici örgütleri, büyük gıda şirketleri, kamu kurumları vb.) Onay Tüm ağı etkileyebilecek yapılar için TTGB koordinasyonu şarttır. TTGB 45 gün içinde yanıt verir.
Uluslararası kuruluşlar Onay Tüm ağı temsil etme kapasitesi taşıdığından ortak ve aktif illerin ortak değerlendirmesi gerekir.
TTGB ilkeleriyle çelişen çıkara sahip yapılar Yasak Ekosistemi tahrip eden veya şeffaflık ilkesini zedeleyen yapılar hiçbir ilde kabul edilemez.
5.4 Genel özerklik ilkeleri
İlke Ne anlama gelir
Yapısal özerklik Her il kendi karar alma modelini, toplantı biçimini ve iç işleyişini bağımsız belirler. TTGB bir yönetim modeli dayatmaz.
Tematik özerklik İl, yerel önceliklerine göre kendi çalışma gündemini oluşturur. TTGB portalının çalışma masaları öneri sunar; zorunluluk değildir.
İletişim özerkliği İl, kendi iletişim kanallarını ve yöntemini seçer. TTGB çatısını kullanmak zorunlu değildir; ancak kullandığında ilkelere uyum zorunludur.
Zaman özerkliği İl, canlılık sinyallerini kendi ritmine göre verir — TTGB format değil, düzenlilik bekler.
Hesap verebilirlik Özerklik hesapsızlık değildir. İl, kararlarının gerekçesini ağa karşı açıklayabilir olmak zorundadır, TTGB ye değil, ağa.
6 Güncelleme protokolü ve imza
Bu belge yaşayan bir belgedir. Aşağıdaki protokol dışında değiştirilemez:
• Değişiklik önerisi herhangi bir paydaş veya il tarafından yazılı olarak merkeze iletilir.
• TTGB öneriyi 30 gün içinde tüm ağa duyurur.
• 60 günlük değerlendirme sürecinin ardından aktif illerin salt çoğunluğunun onayıyla kabul edilir.
• Değişmez ilkeler için onay eşiği daha yüksektir: aktif illerin %70 i.
• Her değişiklik sürüm numarası ve tarihle kayıt altına alınır.
Kurucu grup onayı / imza Tarih
Bu belge TTGB merkez portalında kayıt altına alınır. Tüm il uygulama çerçeveleri bu belgeyle uyumlu hazırlanır. Bir sonraki gözden geçirme tarihi: belge onay tarihinden 6 ay sonra.
- Dosya ekleri
-
- 001 TTGB_Cerceve_Belgesi_v0.3 26.5.2026 da gözden geçirilmiş.docx
- (46.45 KiB) 463 kere indirildi
TÜRKİYE TARIM GIDA ÇEVRE BİRLİĞİ
Çerçeve Belgesi
TTGB Tarım · Gıda · Çevre ekosistemini ortak bir zeminde buluşturan
Merkezi olmayan, tüzel kişiliği bulunmayan, ulusal düzeyde iletişim ağı yapılanmasıdır
Sürüm v0.1 · Taslak
Durum Tartışmaya açık — onaylanmadı
Kapsam Değişmez ilkeler · Yapılanma modeli · Canlılık mekanizmaları. İl özerklik çerçevesi
Hazırlayan TTGB Kurucu Grup
Sonraki gözden geçirme 6 ay sonra
Bu belgeyi nasıl okumalısınız
Bu belge TTGB' nin 'ne yapacağını' değil, 'nasıl var olacağını' tanımlar. Değişmez ilkeler kısa ve kesin tutulmuştur — uzun ilke belgeleri okunmaz, okunmayan belgeler ölüdür. Her ilke kendi itiraz testini içermektedir: İtirazı karşılayamayan ilke bu listede yer almaz.
→ Yönetici özeti
TTGB, Tarım Gıda Çevre ekosisteminin tüm paydaş ve bileşenlerini — küçük çiftçiden büyük perakendeciye, tüketici örgütünden akademiye, yerel yönetimden kadın üretici ağına kurumsal yapıları ortak bir zemin etrafında bir araya getiren merkezi olmayan bir ağ yapılanmasıdır.
Yapının özü üç ilkede toplanır:
• Bilgi ve eşgüdüm TTGB de üretilir, eylem illerden gelir.
• İl yapılanmaları özerk yapılar olarak çalışır; temel ilkelerle çelişmedikçe TTGB içişlere karışmaz.
• Canlılık tesadüf değil, tasarımdır: çürümeye karşı aktif direnç mekanizmaları kalıcı olarak işler.
Bu belge beş ana bölümden oluşmaktadır:
• Bölüm 1: Varoluş gerekçesi ve bileşen profili
• Bölüm 2: Altı değişmez ilke — gerekçe ve itiraz testleriyle birlikte
• Bölüm 3: Dört canlılık mekanizması
• Bölüm 4: Dört aşamalı yapılanma takvimi
• Bölüm 5: İl yapıları özerklik çerçevesi
1 Varoluş gerekçesi, paydaş ve bileşen profili
1.1 TTGB neden var?
Türkiye'nin tarım-gıda-çevre ekosistemi, birbirine bağlı ama çoğunlukla birbirinden kopuk faaliyet gösteren onlarca paydaş ve bileşenden oluşmaktadır. Küçük çiftçi, büyük üretici, gıda işleyici, tüketici yapıları, çevre yapıları, ilgili akademik yapılar, yerel yönetim, su kullanıcı örgütleri, ilgili kamu kurumları, ilgili lojistik kurumları vb.; hepsinin ortak kaderi olan bir ekosistem sonuçta parçalı ve birbiriyle ilişkili çıkarlar toplamına/çelişkisine indirgenmektedir.
TTGB bu boşluğu aralarındaki gerilimleri bastırmadan, ortak zemini görünür kılarak ve “ortak çıkarlar uyumu” sağlayarak doldurmak için vardır. Merkezi olmayan, tüzel kişiliği bulunmayan, sanal ağlar üzerinden işleyen bu yapı; bilgi üretimini TTGB de, eylemi illerde var eder.
1.2 Paydaşlar profili
TTGB çatısı altında bir araya gelen/gelecek kurumsal yapılar:
Paydaşlar
• Çalışan örgütleri
• Üretici örgütleri
• Tüketici örgütleri
• Tarım ve gıda ürünleri işleme pazarlama perakende, dağıtım, lojistik, girdi üretim tedarik ve hizmet yapıları
• Çevre ve doğa koruma örgütleri
• Su kullanıcı örgütleri
• Tarım Gıda Çevre ile ilgili Akademi ve araştırma kurumları
• İlgili Kamu kurumları
• Yerel yönetimler
• İlgili Meslek odaları
• Konuyla ilgili her alanda hizmet yapıları
• Uluslararası ilgili kurumlar
• Borsalar
• Tarım Gıda Çevre alanında kadın ve genç yapılanmaları vb.
Paydaş çeşitliliği hem güç hem sorumluluktur
Birbirine rakip çıkarları olabilen paydaşlar aynı çatı altında bulunacaktır. Bu, kaçınılacak bir sorun değil, yönetilecek bir gerçekliktir. TTGB' nin değeri, bu çeşitliliği tekdüzeleştirmeden bir arada tutabilme kapasitesindedir.
2 Değişmez ilkeler
Aşağıdaki altı ilke TTGB' nin tüm örgütsel kararlarının üzerinde yükseldiği temeldir. Hiçbir il örgütü, çalışma masası veya forum kararı bu ilkelerle çelişemez. İlkeler kısa ve kesin tutulmuştur. Her cümle 'bu olmadan ne değişirdi?' testiyle sorgulanmıştır.
Değişmez ilke sayısı ve uzunluğu hakkında
Bu belgede 6 ilke vardır. Her yeni ilke önerisi şu soruya yanıt vermelidir: 'Bu ilke olmadan TTGB başka bir örgüt olur muydu?' — Yanıt hayırsa, o ilke buraya değil uygulama belgelerine aittir.
I Ekosistem bütünlüğü
TTGB' nin varlık nedeni, bu ekosistemin paydaşlarını tek tek temsil etmek değil; aralarındaki gerilimleri görünür kılarak ortak zemini inşa etmektir. Hiçbir bileşen diğerinin aleyhine konumlandırılamaz; çatışma meşrudur, dışlama değildir.
Olası itiraz:
"Küçük çiftçi ile büyük perakendeci aynı çatı altında olamaz — çıkarları çelişiyor."
Güvence:
Bu ilke çıkar çelişkisini yok saymaz; aksine, çelişkinin TTGB içinde görünür ve konuşulabilir olmasını zorunlu kılar. Sessizlik değil, dürüst gerilim.
II Merkeziyetsiz özerklik
TTGB merkezi bir otorite değil, ortak bir zemin, bilgi üretimi ve eşgüdüm sağlar. Sistemin belleğini yaratır. İl örgütleri bu zeminden beslenir; ama nasıl büyüyeceklerini, hangi konulara odaklanacaklarını ve nasıl örgütleneceklerini kendileri belirler. TTGB içerik değil uyum denetler.
Olası itiraz:
"Özerklik dağılmaya yol açar, kimse aynı yönde ilerlemez."
Güvence:
Yön yapı ve tarzla değil değişmez ilkelerle belirlenir. Farklı biçimlerde büyüyen iller, tek tip örgütlenmeden çok daha dirençli bir ağ oluşturur.
III Bilgiye dayalı eylem
TTGB' nin ürettiği her tutum, öneri ve eylem; veri, araştırma ve sahadan gelen bilgiyle temellendirilir. Akademi, araştırma kurumları ve saha bileşenleri bu nedenle yapının içindedir: dekor ve gösteriş için değil, bilgi üretimi ve bilginin sahaya uygulanması için bir aradadırlar
Olası itiraz:
"Bazen hızlı hareket etmek gerekir, her şeyi araştırmaya vakit olmaz."
Güvence:
Hız ile titizlik arasındaki gerilim her seferinde açıkça konuşulur. 'Kanıt yetersiz, ama şu nedenle hareket ediyoruz' demek mümkündür; bu sessiz geçiştirmek değildir, sonuçlar üzerinden izlenir ve sağlanır.
IV Kapsayıcı temsil
Kadın üreticiler, genç çiftçiler, kooperatifler ve küçük ölçekli tüm bileşenler; büyük ve kurumsal aktörlerle eşit temsil hakkına sahiptir. TTGB içinde temsil gücü, paydaşın ekonomik/örgütsel büyüklüğüyle değil, ekosisteme katkısı ve içindeki yeriyle tanımlanır.
Olası itiraz:
"Küçük üreticilerin talepleri pratikte uygulanamaz, büyük aktörleri kaybederiz."
Güvence:
Bu ilke büyük aktörleri dışlamaz tam tersine onları kapsayıcılık sorumluluğuyla içeride tutar. TTGB' den ayrılan büyük aktör, sadece kapsayıcılığı değil aynı zamanda eşitlik fırsatını da kaybetmiş demektir.
V Şeffaf süreç
TTGB' nin nasıl karar aldığı, kimlerin görüşünü aldığı ve neden belirli pozisyonlar benimsediği her zaman izlenebilir olmalıdır. Şeffaflık her şeyi gerekli gereksiz herkese her yerde açmak değildir; sürecin izlenebilir, gerekçelerin açıklanabilir olmasıdır.
Olası itiraz:
"Her şeyi şeffaf yaparsak iç tartışmalar dışarı sızar, zayıf görünürüz."
Güvence:
Sızacak bir şey yoksa şeffaflık zayıflık değildir. Şeffaflıktan korkmak, meşruiyetten yoksunluğun işaretidir.
VI Yapısal canlılık
TTGB kendi varlığının canlılığını düzenli olarak değerlendirir; tüm paydaş ve bileşenleri aktif olarak izler, sessizleşen yapıları saptar ve önlem alır, liderlik devirlerini planlar ve her iki yılda bir yapısal bir unsuru sorgular. Canlılık tesadüf değil, bilinçli tasarım meselesidir. Entropik erimeye izin verilmez.
Olası itiraz:
"Örgüt zaten çalışıyorsa neden sorgulayalım, bozuk değilse düzeltme."
Güvence:
Canlılık değerlendirmesi bir kriz tepkisi değil, önleyici bir pratiktir. Erime 'çalışıyor görünürken' başlar.
3 Canlılık mekanizmaları
Aşağıdaki dört mekanizma birbiriyle bütünleşmiş çalışır:
1. Ritüeller sinyal üretir
2. Akran illerin izlemesi örüntü yakalar
3. Uyum denetimi yapısal sorun tespit eder
4. Gerekirse ihlal protokolü devreye girer.
Çoğu sorun protokole hiç ulaşmadan ritüel ve akran katmanında çözülür.
Protokol işletilmek için değil, varlığıyla caydırmak için tasarlanmıştır.
Mekanizma 1 · Ritüeller · Aylık · Üç aylık · Yıllık
Periyodik değerlendirme ritüelleri
Yapının kendi nabzını düzenli ölçmesi. Bürokratik toplantılar değil enerjik canlılık kontrol noktaları.
Nasıl işler
• Her paydaş ve il birliği belirleyip bildireceği aralıklarla kısa canlılık sinyali yayımlar (ne ürettik nerede takıldık — 3 cümle yeterli)
• Her çeyrekte TTGB portalında çalışma masalarının çıktıları değerlendirilir
• Yılda bir tüm ağı kapsayan açık değerlendirme oturumu yapılır. Bileşenler canlılık durumuna yayınladıkları başlık, verdikleri yanıt ve veri setlerine yaptıkları katkıya göre değerlendirilir.
• Her iki yılda bir TTGB yapısının bir unsuru sorgulanır ve yeniden tasarlanır
Riskler Önlemler
• Ritüel rutin olur, içeriği boşalır — form kalır, öz gider
• Raporlama yükü gönüllü ekibi yorar, katılım düşer • Aylık sinyal formatı kısa ve serbest tutulur — 3 cümle yeterli
• Değerlendirme soruları her dönem yenilenir, tekrara düşülmez
• Katılmayan paydaş, çalışma masaları, il birliği ve bileşenler sessizlik sinyali vermiş sayılır — ihlal protokolu devreye girer
Mekanizma 2 · Akran iller izlemesi · Düzenli rotasyon
İllerin birbirini izlemesi
Yatay denetim, dikey hiyerarşiden güçlüdür. İller birbirini tanıdığında hem öğrenir hem öğretir hem denetler.
Nasıl işler
• Her il düzenli rotasyonla bir 'akran ili' olarak görev alabilir— farklı bölge, farklı bileşen profili içerisinde organize edilir
• Akran il, aylık sinyali okur ve 'güçlü yan / dikkat / öneri' formatında kısa yorum ekler
• Akran il, sessizlik, çatışma veya iyi pratik yorumuyla durumu TTGB ye iletir, yorum portalda ilgili bölümde herkese açık olarak paylaşılır
• Yılda bir akran değişimi yapılır, bilgi birikimi ağda kalır
• Akran il seçimi ve akran değişimi programlarının eş güdümü TTGB tarafından yönetilir
Riskler Önlemler
• Akran ilişkisi dostluk ilişkisine dönüşür, eleştiri körleşir
• Yük gönüllüye yığılır, sürdürülemez hale gelir • Akran görevlendirmesi coğrafi değil, bileşen profili karşıtlığına göre yapılır
• Akran görevi dönüşümlüdür, kimse ikiden fazla dönem aynı ile atanmaz
• Yorumun yapılandırılmış formatı zorunludur: güçlü yan / dikkat / öneri
Mekanizma 3 · Uyum denetimi · Altı ayda bir
TTGB uyum denetimi
TTGB nin denetimi dar ve nettir: değişmez ilkelerle çelişme ve canlılık odak alınır. Bunun dışında TTGB içişlere karışmaz, katkı sağlar.
Nasıl işler
• Altı ayda bir her ilin canlılık sinyalleri ve akran yorumları derlenir
• Değişmez altı ilkeyle örtüşme kontrol edilir — içerik değil çerçeve
• Sorunsuz il: onay sinyali alır, süreç kapanır
• Sarı uyarı: TTGB ve görevli iller ile sorunlu il arasında yapılandırılmış diyalog açılır (30 gün)
• Kırmızı uyarı: ihlal protokolü devreye girer
Riskler Önlemler
• Denetim genişler, her şeye el atar, özerklik erir
• TTGB kapasitesi yetersizse denetim kâğıt üzerinde kalır • Denetim kapsamı yazılı ve sabittir, genişletilemez, kurucu grup bile bu hakka sahip değildir
• Denetimi yürüten en az iki dönem aynı ilde görev yapmamış biri olmalıdır.
• Denetim sonucu ağa açıklanır, şeffaflık ilkesi burada özellikle geçerlidir.
Mekanizma 4 · İhlal protokolü · İhtiyaç halinde
İlke ihlali protokolü
Nasıl işler
• Sarı uyarı: TTGB–il diyaloğu, 30 gün içinde çözüm planı
• Turuncu uyarı: Akran il grubu arabuluculuğa dahil olur, 60 gün
• Kırmızı uyarı: Ağdan geçici ayrılma, İhlal Birliğe duyurulur
• Kalıcı çıkarılma: Tüm aktif illerin %70 onayıyla gerçekleşir
Riskler Önlemler
• Protokol araçsallaştırılır, güç ilişkilerine neden olur
• Küçük ihlaller büyük yaptırımla karşılanırsa ağ korkuya döner • Protokolü başlatan TTGB değil — iki farklı akran ilinin ortak talebi
• Her aşamada itiraz hakkı ve bağımsız arabulucu seçeneği tanımlanır
• Kalıcı çıkarılma için yeter sayı yüksek tutulur: illerin %70 onayı gerekir, oybirliği değildir.
4 Aşamalı örgütlenme takvimi
TTGB’ nin kalıcı yapılanması dört aşamada hayata geçirilir. Her aşama hem ne inşa ettiğini hem de hangi çürüme riskine karşı hangi güvenceyi kurduğunu tanımlar. Çünkü yapılar genellikle dışarıdan değil içeriden, sessizce yerleşen alışkanlıklardan çöker.
Aşama 1
Kuruluş · 0–6. ay
İskelet kurulur, refleksler tanımlanır
Bu aşamada inşa edilenler Çürüme riskleri Güvence mekanizmaları
• TTGB portalının temel yapısı ve ilke belgesi yayımlanır
• İlk pilot il örgütleri (5 il) deneme alanı olarak seçilir
• Çalışma masası formatı ve forum kuralları belirlenir
• Her il örgütü için özerklik çerçevesi yazılı hale getirilir
• Aylık canlılık raporları başlatılır • Kurucu kadronun aşırı yüklenmesi
• TTGB nin kontrol refleksi ile özerklik çatışması
• Heyecan fazı biter, rutin yerleşmeden yapı soğur • İlke belgesi kolektif sahiplikte tutulur, tek kişiye bağlı değildir
• İlk altı ayda çıktı değil süreç hedeflenir, kurucuların bir kısmı taze güç katılımına öncülük etmek maksadıyla danışman rolüne geçer
• Pilot illerde 'yavaş başarı' kültürü aktif olarak inşa edilir
• Canlılık izlenmesi portal kullanımı üzerinden de sürdürülür.
Aşama 2
Büyüme · 6–18. ay
İller çoğalır, yatay bağlar kurulur
Bu aşamada inşa edilenler Çürüme riskleri Güvence mekanizmaları
• Pilot illerden öğrenilenler tüm ağa aktarılır, belgeler güncellenir
• Yeni iller kademeli katılır (5–8 il gruplarıyla)
• İller arası yatay paylaşım mekanizmaları (akran forumu) kurulur
• Çalışma masaları tematik konularda uzmanlaşmaya başlar
• İl örgütleri yerel kararlarını tutanaklı almaya başlar
• Yeni kurumsal katılımlar için sistemli çaba harcanır
• Ulusal çapta temsiliyet her aşamada gündem konusudur • Hızlı büyüme içi boşaltır — sayı canlılık yerine geçebilir
• TTGB–il iletişimi tek yönlü kalır, geri besleme körleşir
• Bazı iller biçimsel var ama fiilen sessiz kalır • Sessiz il erken uyarı protokolü: üç ay sinyal yoksa aktif müdahale
• Her il yılda en az bir bağımsız etkinlik belgeler
• Akran değerlendirme döngüsü: iller birbirini gözlemler
Aşama 3
Olgunluk · 18–36. ay
Yapı kendi metabolizmasını görür
Bu aşamada inşa edilenler Çürüme riskleri Güvence mekanizmaları
• Altı aylık canlılık değerlendirmesi kurumsal ritüel haline gelir
• Çürüme erken uyarı sistemi: sessizlik, tekrar, şikâyet örüntüsü izlenir
• Liderlik geçiş protokolleri yazılır
• İl örgütleri kendi yerel bilgilerini ağa aktarır, öğreten konumuna geçer
• Çalışma masaları kendi döngüsünü tamamlar, yapılanmalarını ve üretkenliklerini, sahayla uyumlarını düzenli olarak gözden geçirir. Yapısını yeniler
• Uluslararası temsiliyet ve kurumsal katılımlar enerjik olarak gündemdedir • Olgunluk konfora dönüşür, sorgulama azalır
• Kurucular yorulur, bilgi devri yapılmadan çekilir
• Değerlendirme ritüelleri bürokrasiye evrilir • Her yıl bir yapı unsuru sorgulanır ve yeniden tasarlanır
• Kurucular danışma rolüne geçer, operasyondan çekilir
• Değerlendirme formlar değil konuşmalar üzerinden yapılır
Aşama 4
Kalıcılık · 36. aydan itibaren
Entropi aktif olarak bastırılır
Bu aşamada inşa edilenler Çürüme riskleri Güvence mekanizmaları
• Yapı kişilerden değil mekanizmalardan beslenir
• Yeni nesil il örgütleri eski neslin deneyimini taşır, dönüştürür
• Portal bilgi bankası canlı, güncel, tartışmalı kaynak olarak kalır
• Her aşama ve her kademe 'sürekli yenilenme' için etkin çaba gösterir
• Bağımsız değerlendirme paneli periyodik gözlem yapar
• Tüm sistemi içeren katkıcı planlamalar yapılır ve en üst düzeyde ilişkilerle etkinlik çoğaltılır
• Kurumsal bellek fosil olur — kurallar amacından kopar
• Dış değişimlere yanıt veremeyen katı yapı içten çürür
• Beş yılda bir köklü yapı revizyonu — zorunlu, programlı, cesur
• “Dış paydaş gözlem paneli”: akademisyen, bağımsız gözlemci dahil
• Sürecin yönetilememe riski yıllık gündem maddesi olarak tanımlanır
5 İl yapıları özerklik çerçevesi
Özerklik çerçevesi, il yapılarının neyi bağımsız yapabileceğini, neyi TTGB ye bildireceğini ve neyin hiçbir koşulda yapılamayacağını tanımlar. TTGB, özerkliği kısıtlamak için değil ağın bütünlüğünü korumak için müdahale eder.
● Serbest
İl bağımsız karar verir ● Bildirim
İl karar verir, TTGB yi haberdar eder ● Onay
TTGB onayı gerekir ● Yasak
Hiçbir koşulda yapılamaz
5.1 Kamuoyu iletişimi
Temel kural
İl yapıları altı değişmez ilkeyle çelişmediği ve TTGB yi önceden ya da eş zamanlı haberdar ettiği sürece her konuda TTGB adına açıklama yapabilir
Durum Kural Açıklama
Yerel / bölgesel konu Serbest İl, kendi bölgesini etkileyen konularda doğrudan kamuoyuyla paylaşım yapar. TTGB ye eş zamanlı bildirim yeterlidir.
Ulusal konu — ilkelerle uyumlu Bildirim İl açıklar; TTGB yi 24 saat içinde haberdar eder. TTGB yalnızca ilke ihlali görürse geri bildirim verir.
Ulusal konu — hassas veya tartışmalı Bildirim İl açıklamadan önce TTGB ye bilgi verir ve 48 saat bekler. Onay değil, koordinasyon.
Diğer illeri veya bileşenleri bağlayan açıklama Onay Birden fazla ili veya TTGB bileşenini adıyla bağlayan açıklamalar için TTGB koordinasyonu gerekir.
TTGB resmi tutumunun tersine açıklama Onay Önce iç diyalog gerektirir. Tutumun değiştirilmesi için ihlal süreç işletilir.
Değişmez ilkelere aykırı içerik Yasak Hiçbir koşulda yapılamaz. İhlal protokolü doğrudan başlatılır.
5.2 Mali özerklik
Temel kural
Her il kendi kaynak harcama modelini il yapısında bulunan kurumsal paydaş/paydaşlar üzerinden bağımsız olarak yönetir. Söz konusu işlemler TTGB portalda şeffaflık ilkesi gereği yıllık olarak yayınlanır.
5.3 Paydaş kabulü
Temel kural
Paydaş büyüklüğüne ve ağa etkisine göre farklı eşikler uygulanır. Küçük ölçekli yapılar ilde serbestçe kabul edilir; büyük ve çok sektörü kapsayan yapılar için TTGB koordinasyonu gerekir.
Paydaş türü Kural Açıklama
Küçük ölçekli yapılar
(Kooperatif, küçük dernek, genç girişim, kadın ağı vb.) Serbest İl, kapsayıcı temsil ilkesi çerçevesinde bu yapıları doğrudan kabul eder. TTGB dönemsel bildirim yeterli.
Orta ölçekli yapılar
(Meslek odaları, yerel yönetim birimleri, araştırma kurumlar vb.ı) Bildirim İl kabul eder, TTGB yi 30 gün içinde bilgilendirir. TTGB 30 günde itiraz başlatmadıysa onay varsayılır.
Büyük ölçekli yapılar
(Ulusal üretici örgütleri, büyük gıda şirketleri, kamu kurumları vb.) Onay Tüm ağı etkileyebilecek yapılar için TTGB koordinasyonu şarttır. TTGB 45 gün içinde yanıt verir.
Uluslararası kuruluşlar Onay Tüm ağı temsil etme kapasitesi taşıdığından ortak ve aktif illerin ortak değerlendirmesi gerekir.
TTGB ilkeleriyle çelişen çıkara sahip yapılar Yasak Ekosistemi tahrip eden veya şeffaflık ilkesini zedeleyen yapılar hiçbir ilde kabul edilemez.
5.4 Genel özerklik ilkeleri
İlke Ne anlama gelir
Yapısal özerklik Her il kendi karar alma modelini, toplantı biçimini ve iç işleyişini bağımsız belirler. TTGB bir yönetim modeli dayatmaz.
Tematik özerklik İl, yerel önceliklerine göre kendi çalışma gündemini oluşturur. TTGB portalının çalışma masaları öneri sunar; zorunluluk değildir.
İletişim özerkliği İl, kendi iletişim kanallarını ve yöntemini seçer. TTGB çatısını kullanmak zorunlu değildir; ancak kullandığında ilkelere uyum zorunludur.
Zaman özerkliği İl, canlılık sinyallerini kendi ritmine göre verir — TTGB format değil, düzenlilik bekler.
Hesap verebilirlik Özerklik hesapsızlık değildir. İl, kararlarının gerekçesini ağa karşı açıklayabilir olmak zorundadır, TTGB ye değil, ağa.
6 Güncelleme protokolü ve imza
Bu belge yaşayan bir belgedir. Aşağıdaki protokol dışında değiştirilemez:
• Değişiklik önerisi herhangi bir paydaş veya il tarafından yazılı olarak merkeze iletilir.
• TTGB öneriyi 30 gün içinde tüm ağa duyurur.
• 60 günlük değerlendirme sürecinin ardından aktif illerin salt çoğunluğunun onayıyla kabul edilir.
• Değişmez ilkeler için onay eşiği daha yüksektir: aktif illerin %70 i.
• Her değişiklik sürüm numarası ve tarihle kayıt altına alınır.
Kurucu grup onayı / imza Tarih
Bu belge TTGB merkez portalında kayıt altına alınır. Tüm il uygulama çerçeveleri bu belgeyle uyumlu hazırlanır. Bir sonraki gözden geçirme tarihi: belge onay tarihinden 6 ay sonra.
