Konya Kapalı Havzası'nın Su Krizi İçin Katılımcı Modelleme: Paydaşlar Çözüm Arıyor

[Deneme]

Konya Kapalı Havzası'nın Su Krizi İçin Katılımcı Modelleme: Paydaşlar Çözüm Arıyor
Boğaziçi Üniversitesi ve Bergen Üniversitesi araştırmacıları, Konya Kapalı Havzası'ndaki su-gıda-ekosistem bağlantısını yönetmek için paydaş katılımlı bir dinamik sistem modeli geliştirdi. Elif Bal, Ali Kerem Saysel ve İrem Daloğlu Çetinkaya tarafından hazırlanan çalışma, Mayıs 2026'da Viyana'da düzenlenen EGU Genel Kurulu'nda sunulacak.
Havzanın durumu
Türkiye'nin en büyük tatlı su gölü Beyşehir Gölü'ne ev sahipliği yapan ve tarımsal açıdan büyük önem taşıyan Konya Kapalı Havzası, su kıtlığı ve yönetim sorunlarıyla giderek daha fazla boğuşuyor. Su yoğun ürünlerin yaygınlaşmasıyla artan talep sonucunda 1990'lardan bu yana yeraltı suyu seviyeleri yaklaşık 35 metre düşmüş durumda. Bu düşüş son yıllarda hızlanarak obruk oluşumuna, yeraltı suyunun tuzlanmasına ve sulama maliyetlerinin artmasına yol açıyor. Beyşehir Gölü'nün su seviyesinde de uzun vadeli bir azalma eğilimi belirginleşiyor.
Üç aşamalı katılımcı süreç
Araştırma ekibi, modeli geliştirmek için üç paydaş çalıştayı düzenledi. İlk çalıştayda havzanın sorunları üzerine ortak bir anlayış oluşturularak tarımsal uygulamalar, su yönetimi ve iklim eğilimleri arasındaki karmaşık ilişkiler haritalandırıldı. İkinci çalıştay, yapılandırılmış bir vizyon geliştirme çalışması olarak tasarlandı; katılımcılar eğitim, politika, teknoloji, altyapı, yönetişim ve davranış değişikliği gibi farklı müdahale noktalarını keşfetti. Üçüncü çalıştayda ise paydaşlar, interaktif bir arayüz üzerinden modeli bizzat kullanarak farklı senaryoların sonuçlarını değerlendirdi.

Çalışma, Konya Kapalı Havzası'ndaki su yönetimi sorunlarının tek başına bireysel çözümlerle ele alınamayacağını ortaya koyuyor. Bu sorunlar tarımsal uygulamalar, iklimsel ve hidrolojik kısıtlamalar, yönetişim yapıları ve sosyo-ekonomik dinamiklerin etkileşiminden kaynaklanan çok katmanlı problemler olup, bütünleşik ve koordineli yaklaşımlar gerektiriyor. Araştırmacılar, katılımcı modelleme sürecinin hem faydalı içgörüler ürettiğini hem de uyarlanabilir su yönetimi için güçlü bir zemin oluşturduğunu vurguluyor.

Kaynak: Bal, E., Saysel, A. K. & Daloğlu Çetinkaya, İ. (2026). Stakeholder-Driven Dynamic Systems Modeling for Managing the Water-Food-Ecosystems Nexus in the Konya Closed Basin, Türkiye. EGU General Assembly 2026, EGU26-20459. https://doi.org/10.5194/egusphere-egu26-20459