Albay Douglas Macgregor, katıldığı bu yayında Başkan Trump’ın İran’a yönelik askeri stratejisini ve ulusa sesleniş konuşmasını sert bir dille eleştirerek süreci topyekûn bir felaket olarak nitelendiriyor. Trump’ın küresel enerji piyasalarını ve ekonominin işleyişini kavrayamadığını savunan Macgregor, bölgedeki gerilimin ucuz enerji akışını durdurarak dünya genelinde kıtlık ve ekonomik yıkıma yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
ABD'nin İsrail çıkarları doğrultusunda hareket ederek İran’ı taş devrine döndürme tehditlerinin rasyonel bir askeri amaç taşımadığı ve Amerikan deniz gücünün Hürmüz Boğazı'nda başarısız olacağını vurguluyor. Sonuç olarak Macgregor, diplomatik çözüm yerine kara harekatı ve bombardıman seçeneklerinin zorlanmasını, küresel istikrarı uçuruma sürükleyen tehlikeli bir cehalet örneği olarak sunmaktadır.
———
MacGregor: ‘’Başkan Trump, küresel ekonomiyi saatte yaklaşık 100 mil hızla bir yamaçtan aşağı inen ve betonarme bir duvara doğru giden bir otomobile dönüştürdü. Önündeki tehlikeyi gören sağduyulu bir insan frene basar, hem de olabildiğince sert basar. O ise bunun yerine gaza basıyor. Buradan sonra işler çok daha kötüleşecek. Zaten şu anda insanlar—Hindistan’da, Afrika’da, Asya’da—her yerde aynı kaygıları taşıyor. Plastik şirketleri üretim yapamaz hale geliyor. Avrupa’ya gitmekte olan petrol tankerleri için ülkeler adeta yarışıyor; hatta bazı tankerler rotasını değiştirip Japonya ve Kore’ye gidiyor. Bu bir felaket. Çünkü ucuz, ucuz, enerji medeniyetin can damarıdır—her zaman da öyle olmuştur.’’
Ekonomik Yıkım ve Enerji Krizinin Sistemik EtkileriMacgregor’ın analizinde ucuz enerji, modern medeniyetin “can damarıdır.” Bu damarın kesilmesi, küresel ekonomiyi “yüksek hızla duvara çarpacak bir otomobile” dönüştürmektedir.
• Wall Street’in trilyon dolarlık yapay zekâ yatırımları, ucuz enerji varsayımına dayanır; bu varsayımın çökmesi, bu sektörün temelini sarsmaktadır.
• Hükümetler para basabilir; ancak gıda, yakıt, gübre ve hammadde basamaz. Bu nedenle enerji krizinin derinleşmesi, sanayi üretimini ve tarımı doğrudan felç etme riski taşır.
• Plastik üretiminden tarıma kadar geniş bir yelpazede üretimin durma noktasına gelmesi, küresel tedarik zincirlerini çökertebilir.
• Trump’ın “petrole ihtiyacımız yok” söylemine karşı çıkan Macgregor, özellikle Kaliforniya gibi bölgelerin ithalata bağımlılığını ve petrol türevli onlarca kritik ürünün risk altında olduğunu vurgular.
Gıda Güvenliği, Tarım ve Kıtlık RiskiEnerji krizinin tarım üzerindeki etkileri, Macgregor’a göre medeniyetin temelini sarsacak ölçektedir.
• Tarımsal üretim için gerekli olan yakıt, gübre ve yem gibi girdilerin sekteye uğraması, gıda arzını doğrudan tehdit eder.
• Uzman görüşlerine dayanan değerlendirmelerde, mevcut çatışma dinamiklerinin devamı halinde dünyanın bir kıtlığa sürüklenebileceği belirtilmektedir.
• “Yeşil Devrim”in sağladığı verimlilik kazanımlarının tersine dönmesi ihtimali, modern tarımın tarihsel kazanımlarının yok olması anlamına gelir.
• Kritik bir eşikten söz edilmektedir: Hasar kısa sürede kontrol altına alınabilirse toparlanma mümkün olabilir; ancak krizin birkaç hafta daha sürmesi durumunda küresel tarım sisteminin toparlanması yıllar alabilir.
• Özellikle Körfez bölgesinde suyu tuzdan arındırma tesislerinin hedef alınması, su ve gıda güvenliğini kalıcı biçimde tehlikeye atabilir.
Askeri Riskler, Kara Operasyonu ve Bölgesel YıkımMacgregor, sahadaki askeri hazırlıkların “postalların yere değeceği” bir kara operasyonuna işaret ettiğini savunur.
• ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı kontrol etmek amacıyla Abu Musa ve Tunb adalarını hedef alabileceği; ancak İran’ın dağınık füze ve İHA ağıyla ağır kayıplar verdirebileceği öngörülmektedir.
• Bu tür bir operasyon, boğazın açılmasını garanti etmez; çünkü sigorta ve güvenlik riskleri nedeniyle deniz ticareti yine felce uğrayabilir.
• İran’ın misilleme olarak Körfez ülkelerinin altyapısını—özellikle su üretimi sağlayan tesisleri—vurması halinde, bazı ülkelerin varlığının dahi sürdürülemez hale gelebileceği ileri sürülmektedir.
• İlk haftalarda on binlerce mühimmat ve yüzlerce Tomahawk füzesinin kullanıldığı iddiası, ABD’nin stratejik stoklarının hızla tükenebileceğine işaret etmektedir.
‘’Çin ve Rusya’nın uydu gözetleme sistemleri zaten devrede; şimdi siz İran’a bu kadar yaklaşırken, onların sizi izlemesi son derece kolay hale geliyor. Her şeyi görmek onlar için çok kolay—hatta yerde söylenenleri bile dinleyebilirler. İnsanların anlamadığı şey bu: uzay teknolojisi bu noktaya kadar ilerledi. Bu da şu anlama geliyor: karaya çıkan genç bir subay—bir yüzbaşı, binbaşı ya da yarbay—telsizle konuştuğunda, söyledikleri şifreli olsa bile uydular tarafından yakalanabilir. Yani her türlü sürprize açık bir durum söz konusu.
Bu son derece tehlikeli bir operasyon. Ve yine aynı soruya dönüyorum: Diyelim ki Abu Musa’yı kontrol altına aldınız. Diyelim ki Harg Adası’nı da ele geçirdiniz—ki asıl zor olan orasıdır; çünkü Körfez’in derinliklerinde ve İran’a çok yakındır. Peki bunun ne farkı olacak?
“Onlara zarar veriyoruz” diyebilirsiniz. Tamam, İran’a zarar veriyorsunuz—ama ne kadar süreyle? Bunun somut sonucu ne olacak? Ayrıca bu, İran’ın petrol ihraç etmesinin tek yolu mu? Bildiğim kadarıyla boru hatları var, başka ihracat yöntemleri de mevcut. Üstelik Çin’in bu konuda onlara yardımcı olması da oldukça muhtemel. Sonuçta Çin, İran’dan gelen petrole büyük ölçüde bağımlı ve bunu uzun süredir oldukça düşük fiyatlarla temin ediyor.’’
Diplomatik Başarısızlık ve Küresel İzolasyonMacgregor’a göre süreç yalnızca askeri değil, aynı zamanda diplomatik bir çöküştür.
• NATO müttefiklerine yönelik “petrol istiyorsanız gidin kendiniz alın” yaklaşımı, ittifak ilişkilerini zedeleyen bir tutum olarak görülmektedir.
• Pakistan ve Çin gibi aktörlerin arabuluculuk çabalarının Batı’daki önyargılar nedeniyle ciddiye alınmaması, çözüm yollarını daraltmaktadır.
• Trump’ın üslubu, Eisenhower ve Kennedy gibi liderlerle kıyaslandığında keskin bir düşüş olarak değerlendirilmekte; mevcut söylemin ABD’yi küresel ölçekte “absürt bir tiyatroya” dönüştürdüğü ifade edilmektedir.
Genel Sonuç: “Tam Felaket” SenaryosuMacgregor’ın bütüncül değerlendirmesine göre, söz konusu askeri ve siyasi hatlar bir “tam felaket” (total catastrophe) senaryosuna işaret etmektedir. Bu senaryo; küresel ekonomik çöküş, kitlesel kıtlık, tarımsal sistemlerin gerilemesi, enerji piyasalarının dağılması ve bölgesel devlet yapıların çökmesi gibi zincirleme etkiler içermektedir. İran’ın beklenenin aksine teslim olmadığı ve sahadaki gerçeklerin “zafer” söylemleriyle örtüşmediği vurgulanırken, mevcut stratejinin küresel liderlikten ziyade dar ve kısa vadeli bir perspektifi yansıttığı sonucuna varılmaktadır.
